Rubenis · Blog ·
Kaçak akım rölesi ile sigorta aynı şey değil
Biri aşırı akımı, diğeri kaçağı algılar. Hangisinin attığı ölçümün yönünü baştan belirler.
Yazan: İzmir'in Servisi Saha Ekibi — İzmir'de 17 yıllık servis deneyiminden.
Kısa cevap: Sigorta aşırı akımı, kaçak akım rölesi ise toprağa kaçan akımı algılar. Hangisinin attığı ölçümün yönünü baştan belirler.
Randevu alırken sorduğumuz sorulardan biri şaşırtıcı gelebiliyor: sigorta mı attı, yoksa kaçak akım rölesi mi? Çoğu kullanıcı için ikisi de "elektrik kesildi" demek. Oysa bu iki koruma tamamen farklı işler yapar ve hangisinin attığı ölçümün yönünü baştan belirler.
Sigorta aşırı akımı algılar. Hattan geçen akım kablonun sınırını aştığında devreyi keser. Klimada bu genellikle şu üç sebepten olur: kablo kesiti yetersizdir, aynı hatta çok cihaz bağlıdır ya da cihaz normalden fazla akım çekiyordur.
Kaçak akım rölesi ise akımın miktarını değil, gidip gelen akım arasındaki farkı ölçer. Giden akımın bir kısmı beklenmedik bir yoldan kaçıyorsa röle devreye girer. Klimada bunun en yaygın sebepleri nem, yalıtım zayıflaması ve bağlantı noktalarındaki sorunlardır.
Bu ayrımın pratikteki karşılığı şu: sigorta atıyorsa yük ve kesit tarafına, kaçak akım rölesi atıyorsa yalıtım ve nem tarafına bakarız. Doğru bilgi verildiğinde ölçüm yarı yolda başlamış olur.
Bir uyarı: kaçak akım rölesi hiçbir koşulda devre dışı bırakılmamalı. Röle can güvenliğine yönelik bir korumadır ve atıyorsa bir sebebi vardır. Ayrıca ancak sağlam bir topraklamayla birlikte tam anlamlıdır; bu yüzden ölçümde topraklamanın varlığını ve sürekliliğini de kontrol ediyor, sonucu yazılı bırakıyoruz.
İki farklı görev
Sigorta hattan geçen toplam akımı izliyor ve sınırı aşınca kesiyor. Kısa devre ve aşırı yük bu koruma tarafında.
Kaçak akım rölesi ise gidiş ve dönüş akımını karşılaştırıyor. Aradaki fark, akımın bir kısmının başka bir yoldan — genellikle toprak üzerinden — kaçtığını gösteriyor.
Hangisi ne söylüyor?
Sigorta atıyorsa aşırı yük ya da kısa devre aranıyor: cihazın çektiği akım, hattaki toplam yük ve bağlantılar.
Kaçak akım rölesi atıyorsa yalıtım tarafına bakılıyor: nem almış bir motor sargısı, ıslanmış bir bağlantı ya da yıpranmış bir kablo. Bu iki liste birbirinden tamamen ayrı.
Röle atmalarında nem faktörü
Kaçak akım rölesinin klimayla imtihanında bir faktör öne çıkar: nem. Dış ünite bağlantıları, buat ve klemens kutuları yağmura ve yoğuşmaya açıksa, nemli günlerde toprağa küçük kaçaklar oluşur ve röle atar — güneşli günde ise her şey normale döner. "Yağmurlu günlerde atıyor" tarifi, bu yüzden neredeyse teşhisin kendisidir.
Bu desende cihazın iç arızası ile bağlantı noktasının nem alması ayrılmalıdır: ikisi de aynı röleyi düşürür ama biri sızdırmazlık işi, diğeri parça işidir. Atma günlerinin hava durumuyla eşleşmesini not etmeniz, iki ihtimali evden ayırmaya yeter.
Bu yazıyla ilgili sık sorulanlar
İkisi arasındaki fark ne?
Sigorta aşırı akımı, röle toprağa kaçan akımı algılıyor.
Röle atıyorsa ne aranıyor?
Yalıtım sorunları: nem almış sargı, ıslak bağlantı, yıpranmış kablo.
Sigorta atıyorsa?
Aşırı yük ya da kısa devre; çekilen akım ve bağlantılar ölçülüyor.
Röle test tuşuna basmak zarar verir mi?
Vermez — tersine önerilir: test tuşu rölenin kendisinin çalıştığını doğrular ve ayda bir basılması sağlıklıdır. Test ile gerçek atmayı karıştırmayın yalnız: tuşla düşen röle sağlamlık işaretidir, kendiliğinden düşen röle ise kaçak işaretidir.
Rubenis cihazınızda benzer bir sorun mu var? İzmir'in 30 ilçesinde yerinde bakıyoruz — telefonda çözülebilen çağrıdan ücret almıyoruz.