Rubenis · Blog ·
Klima açılırken ışıklar kısılıyor: açılış akımı
Kompresörün ilk hareketi ani bir yük oluşturur. Hat bunu karşılayamıyorsa gerilim kısa süreli düşer.
Yazan: İzmir'in Servisi Saha Ekibi — İzmir'de 17 yıllık servis deneyiminden.
Kısa cevap: Kompresörün ilk hareketi ani bir yük oluşturur. Hat bu yükü karşılayamıyorsa gerilim kısa süreli düşer ve ışıklar kısılır.
Sık gelen bir tarif: "klima devreye girdiği anda evdeki ışıklar bir an kısılıyor". Bu, cihaz arızası değil ve çoğu zaman anlaşılabilir bir sebebi var — kompresörün açılış akımı.
Kompresör ilk hareket ederken sürekli çalışma akımından belirgin biçimde yüksek bir akım çeker. Bu, kısa süren ama keskin bir yüktür. Hat bu ani yükü rahatça karşılayabiliyorsa hiçbir belirti görülmez; karşılayamıyorsa gerilim kısa süreli düşer ve bu, evdeki diğer cihazlarda fark edilir.
Hattın bu yükü karşılayamamasının iki tipik sebebi var. Birincisi kablo kesitinin hat uzunluğuna göre yetersiz olması: uzun bir hatta ince kesit gerilim düşümü üretir. İkincisi aynı hattın başka cihazlarla paylaşılması — klimaya ayrı bir hat ve ayrı bir koruma çekilmemişse toplam yük hattı sürekli sınırda tutar.
Bu yüzden ölçümde iki akım değerini ayrı ayrı okuyoruz: açılış akımı ve sürekli çalışma akımı. İkisini de kayda yazıyoruz, çünkü bu iki değerin bir sonraki ziyarette karşılaştırılması kompresör tarafındaki bir zorlanmayı da görünür kılıyor. Yükselen bir sürekli çalışma akımı, cihaz hâlâ soğuturken bile bir uyarı sayılır.
Gerilimi cihaz çalışırken de ölçüyoruz. Boştaki değer normal görünse bile yük altındaki değer düşük olabilir; asıl belirleyici olan yük altındaki değerdir ve tek başına okunan bir gerilim yanıltıcı olabiliyor.
Açılış akımı nedir?
Duran bir kompresörü harekete geçirmek, çalışır hâlde tutmaktan çok daha fazla akım gerektiriyor. Bu ani yük saniyenin küçük bir bölümü sürüyor.
Sağlam bir hatta bu yük fark edilmiyor. Hat sınırdaysa ya da bağlantılarda direnç varsa gerilim düşüyor ve aynı hattaki lambalar kısılıyor.
Ne anlama geliyor?
Kısa bir kısılma tek başına arıza değil ama hattın sınırda olduğunu gösteriyor. Zamanla bağlantılar ısındıkça durum kötüleşiyor.
Belirgin ve uzayan bir kısılma ise ölçüm gerektiriyor: kablo kesiti, klemens sıkılığı ve hattaki toplam yük değerlendiriliyor. İnverter cihazlarda bu davranış çok daha az görülüyor.
Kısılmanın şiddeti ve eşlik eden belirtiler
Anlık ve hafif kısılma ile rahatsız edici çökme arasında derece farkı vardır ve derece, hattın durumunu anlatır. Göz ucuyla fark edilen yarım saniyelik kısılma çoğu hatta normaldir; ışıkların belirgin sönüp toparlaması, başka cihazların yeniden başlaması ya da kesintisiz güç kaynağının devreye girmesi ise hattın sınırda olduğunu gösterir.
Eşlik eden belirtiler de sayılmalıdır: kısılma anında televizyonun kapanması, modemin resetlenmesi, mikrodalga saatinin silinmesi — bunlardan herhangi biri, gerilim düşümünün "fark edilir" sınırı aştığının kanıtıdır ve hat değerlendirmesini öne alır.
Bu yazıyla ilgili sık sorulanlar
Klima açılırken ışıklar kısılıyor.
Kompresörün açılış akımı; hat sınırdaysa gerilim kısa süre düşüyor.
Bu zararlı mı?
Kısa bir kısılma tek başına arıza değil ama hattın sınırda olduğunu gösteriyor.
İnverterde de olur mu?
Çok daha az; devir kademeli yükseldiği için ani yük oluşmuyor.
Kısılma yıllardır var ama artıyor — bu ne demek?
İki ihtimal: ya hattaki bir bağlantı yıllar içinde gevşeyip direnç üretiyor ya da kompresörün açılış yükü yaşlanmayla artıyor. İkisi de ilerleyicidir ve ikisi de ölçümle ayrılır. "Artıyor" gözlemi tek başına, kontrolü ertelememek için yeterli sebeptir.
Rubenis cihazınızda benzer bir sorun mu var? İzmir'in 30 ilçesinde yerinde bakıyoruz — telefonda çözülebilen çağrıdan ücret almıyoruz.